De eerste ochtendvorst is er bijna, en in elke EV-groep op Facebook duikt dezelfde vraag weer op. Mijn actieradius is in een paar dagen met veertig kilometer gezakt, is er iets stuk? Nee, er is niets stuk. Je accu reageert op de kou, en dat gebeurt bij elke elektrische auto, van een Dacia Spring tot een Porsche Taycan.
Je accu werkt het liefst bij een graad of twintig
Een lithium-ion accu levert zijn energie via chemische reacties, en die reacties verlopen trager naarmate het kouder wordt. Rond de 20 graden presteert de accu optimaal. Zodra het kwik richting het vriespunt zakt, neemt de interne weerstand toe en kan de accu minder vermogen afgeven. De ANWB noemt dit de belangrijkste reden waarom je actieradius in de winter met tientallen procenten kan dalen.
Het effect merk je vooral de eerste kilometers na een koude nacht. De auto moet dan niet alleen jou, maar ook zichzelf opwarmen voordat hij efficiënt gaat rijden.
De kachel vraagt een flinke hap uit je accu
Bij een benzine- of dieselauto is warmte in de cabine bijna een bijproduct. De motor produceert toch al overtollige warmte, en die gebruik je gratis. Een EV heeft die luxe niet. Elke kilowattuur die naar de kachel gaat, komt rechtstreeks uit de accu die anders voor rijden was bedoeld. Bij temperaturen onder nul kan dat zomaar 20 tot 30 procent van je actieradius schelen.
Daarom werkt voorverwarmen zo goed. Zet de klimaatregeling aan via de app terwijl de auto nog aan de laadpaal hangt. Dan komt de energie voor het opwarmen van het stopcontact en niet van de accu, en begin je je rit meteen op temperatuur.
Niet elke EV verliest evenveel
Hoeveel actieradius je kwijtraakt, hangt sterk af van het model. In een grote Noorse wintertest met 31 elektrische auto's, uitgevoerd door het tijdschrift Motor, kwam de Tesla Model 3 Long Range als sterkste naar voren met 521 kilometer praktische actieradius. De Skoda Enyaq iV80 moest het meest inleveren, met een verlies van ruim 30 procent ten opzichte van de zomerwaarde.
Het verschil zit vaak in de warmtepomp. Auto's met een efficiënte warmtepomp, zoals de nieuwe Volkswagen ID. Polo, gebruiken restwarmte uit de elektronica om de cabine te verwarmen in plaats van alles met een elektrische weerstandsverwarming te doen. Dat scheelt in de praktijk al snel tien procent actieradius.
Amerikaans accu-onderzoeksbureau Recurrent kwam tot vergelijkbare cijfers na het volgen van duizenden auto's in de praktijk. Bij nul graden hield een Tesla gemiddeld 83 procent van zijn zomeractieradius over, bij minus zeven graden nog 77 procent. Bij een Volkswagen uit dezelfde test was dat 75 en 68 procent. Het verschil tussen modellen is dus geen kleinigheid, en kan bij de aanschaf van een nieuwe EV net zo zwaar wegen als de prijs of de laadsnelheid.
Snelladen duurt langer als de accu koud is
Niet alleen de actieradius lijdt onder de kou, het laden zelf gaat ook trager. Een koude accu laat de laadsoftware minder vermogen binnenlaten, simpelweg omdat de chemische processen nog niet op snelheid zijn. Vertrek je met een vrijwel lege, koude accu naar een snellader, dan kan het de eerste minuten flink langer duren voordat je echt snel bijlaadt.
De oplossing heet batterij-preconditionering: stel een snellader als bestemming in je navigatie in, en de auto warmt de accu onderweg vast op. Niet elk model doet dit automatisch, dus check in het menu of de functie aan staat.
Zo laad en rijd je slimmer deze winter
Een paar simpele aanpassingen schelen meer dan je denkt.
- Laad vaker en korter in plaats van te wachten tot de accu bijna leeg is. Een koude, bijna lege accu laadt trager dan een accu die nog een beetje warm is.
- Blijf voor dagelijks gebruik tussen de 20 en 80 procent. Dat is beter voor zowel de laadsnelheid als de levensduur van de accu.
- Check je bandenspanning maandelijks. Koude lucht zet samen, en een te lage bandenspanning kost direct actieradius.
- Veeg sneeuw en ijs van de auto voordat je vertrekt. Een dak vol sneeuw verhoogt de luchtweerstand, en dat merk je op de snelweg.
- Gebruik de eco-modus en zet niet meteen de kachel op volle kracht. Stoelverwarming kost veel minder energie dan de cabine opwarmen.
Moet je toch onderweg bijladen, dan loop je in de winter sneller tegen een volle snellader aan, omdat het stroomnet tijdens piekuren extra zwaar belast wordt. Lees ook onze tips om een mislukte snellaadstop te voorkomen, want een snellader die net dichtklapt omdat het net vol is, is in de winter extra vervelend met minder reserve op de teller.
Dit is wat je deze winter anders doet
Reken erop dat je actieradius deze winter met zo'n 20 tot 30 procent daalt, en plan je ritten daarop. Vertrek met een warme accu, laad vaker kleine beetjes bij, en houd de bandenspanning op peil. Wie dat combineert, merkt dat het verschil met de zomer flink kleiner uitvalt dan de koude statistieken doen vermoeden.
En twijfel je of je huidige EV de winter financieel goed doorkomt, kijk dan ook meteen naar wat de stijgende wegenbelasting voor EV's voor je jaarlijkse kosten betekent, voordat je aan een nieuwe leasecyclus begint.