Je rijdt de snelweg af, ziet het batterijpercentage tikken op 12 procent en stopt opgelucht bij een snellaadstation. Maar in plaats van de beloofde 150 kW krijgt je auto amper 40 kW binnen. Geen kapotte kabel, geen storing in je auto: het stroomnet zelf zit vol. Steeds meer EV-rijders lopen tegen dit probleem aan, en de oorzaak heet netcongestie.
Waarom je snellader steeds vaker tegenvalt
Netbeheerder Stedin waarschuwde eerder al dat het stroomnet in de vroege avond "uit zijn voegen barst". Vooral tussen 16.00 en 21.00 uur, wanneer huishoudens koken, wassen en tegelijk hun auto aansluiten, piekt de vraag zo hard dat laadpalen minder vermogen krijgen dan ze aankunnen. Volgens onderzoek van Stedin gaat in grote steden op termijn een vijfde van de netcapaciteit op aan openbare laadpalen. Voor elke laadpaal die in de avondspits wordt afgeknepen, kan er in theorie een nieuwe woning worden aangesloten.
Het gevolg merk je meestal niet als storing, maar als traagheid. Je auto meldt gewoon dat hij laadt, alleen duurt het langer dan de specificaties beloven.
Veel laadpunten, maar niet genoeg vermogen
Nederland heeft naar verhouding meer laadpunten per inwoner dan vrijwel elk ander Europees land. Het aantal groeit van zo'n 150.000 nu naar een verwachte 400.000 in 2030, terwijl het aantal elektrische auto's in diezelfde periode oploopt van 450.000 naar zo'n 2 miljoen. Op papier ziet dat er goed uit, maar de groei van het aantal snelladers met echt hoog vermogen blijft achter bij de groei van het wagenpark. Fabrikanten als BMW beloven met modellen als de iX3 Neue Klasse laadsnelheden tot 400 kW, maar die snelheid haal je alleen als het lokale net dat op dat moment ook daadwerkelijk kan leveren.
Storingen komen ook gewoon vaker voor
Naast netcongestie is er een simpelere reden waarom een laadstop weleens tegenvalt: de snellader zelf gaat kapot. Dat gebeurt geregeld, zeker bij de drukst gebruikte stations langs de snelweg. Sommige locaties zijn bovendien lastig te bereiken met een aanhanger of net iets te smalle doorgang, waardoor je bij een storing maar via één uitgang weg kunt. Vervelend als je net krap in de tijd zit voor een afspraak.
Wat er al wordt gedaan om dit op te lossen
De sector zit niet stil. Sinds dit jaar moeten nieuwe laadpalen verplicht "slim laden" ondersteunen: de netbeheerder geeft de laadpaalbeheerder dagelijks door hoeveel vermogen er op dat moment maximaal beschikbaar is, waarna de paal zich daarnaar aanpast. Voor jou als rijder verandert er in de praktijk weinig, je merkt vooral dat het laden soms iets trager gaat in de drukste uren, in plaats van dat een station helemaal uitvalt. Ook duiken er steeds meer zogeheten satellietlaadpalen op: kleine laadpunten die geen eigen zware netaansluiting nodig hebben en daardoor niet hoeven te wachten op een plek in de rij voor nieuwe aansluitingen. Ze lossen de onderliggende netcapaciteit niet op, maar zorgen wel dat het aantal laadpunten blijft groeien terwijl de wachtlijsten bij netbeheerders oplopen. En de investeringen in echt zware snelladers gaan door: het aantal laadpunten van 150 kW en hoger is dit jaar met meer dan de helft toegenomen, wat de kans op een snelle stop met volle laadsnelheid langzaam maar zeker vergroot.
Zo plan je een laadstop die wel lukt
Een paar gewoontes schelen je een hoop frustratie onderweg:
- Vermijd de avondspits. Laad tussen 16.00 en 21.00 uur alleen als het echt niet anders kan. Overdag en 's nachts is het net rustiger en laadt je auto vaak merkbaar sneller.
- Check de status vooraf. Apps als ANWB Onderweg en de eigen app van je laadpashouder tonen live of een station bezet of buiten gebruik is, zo werkt snelladen precies, voordat je er voor niets naartoe rijdt.
- Laad niet verder dan 80 procent. Na 80 procent daalt het laadvermogen flink, waardoor de laatste 20 procent onevenredig veel tijd kost. Voor een tussenstop is 80 procent bijna altijd genoeg.
- Overweeg een abonnement. Aanbieders als Fastned rekenen met een abonnement een stuk lager tarief per kWh dan het losse tarief, wat vooral loont als je regelmatig onderweg bijlaadt.
- Laad zoveel mogelijk thuis. Thuis opladen blijft het goedkoopst en het meest voorspelbaar, al blijven de stijgende energiekosten daarbij een aandachtspunt, zoals we eerder al schreven over waarom elektrisch rijden dit jaar duurder is geworden.
Dit doe je voortaan anders bij je volgende laadstop
Netcongestie los je als individuele rijder niet op, dat is een taak voor netbeheerders en de overheid. Wat je wel zelf in de hand hebt, is wanneer en waar je laadt. Rijd bij voorkeur buiten de avondspits, check vooraf of een station daadwerkelijk beschikbaar is, en bouw voor lange ritten een marge van tien tot vijftien minuten in. Wie thuis een slimme laadpaal heeft, kan trouwens ook de andere kant op denken: met bidirectioneel laden zet je de accu van je eigen auto juist in als buffer op de piekmomenten, in plaats van dat je meehelpt aan de drukte. Zo blijft een volle batterij bij aankomst geen kwestie van geluk, maar van plannen.